Melden van kleurringen bij drieteenstrandlopers

Drieteenstrandlopers worden gemerkt met gekleurde ringen om hun poten die ze individueel herkenbaar maken in het veld. Waarnemingen van die gemerkte vogels levert informatie op over:

• Trekroutes en timing van trek
• Omvang van de populatie
• Overlevingskansen
• ‘Home ranges’: de grootte van het gebied dat doorgaans gebruikt wordt

Algemene informatie over het kleurringen van steltlopers (in het Engels) vind u hier en meer achtergrondinformatie over het project hier.

Welke ringen worden gebruikt en hoe noteer ik ze?

De volgende informatie over kleurringcombinaties geldt alleen voor drieteenstrandlopers.

Drieteenstrandlopers worden voorzien van een metalen ring op de linker of rechter tibia (boven de “knie”) maar de positie er van is niet van belang om drieteenstrandlopers individueel te kunnen herkennen. Belangrijker is dat elke vogel ook twee kleurringen krijgt op elke tarsus (beneden de “knie”) en dus vier kleurringen heeft. Daarnaast krijgen de vogels in dit project ook een vlag, dat is een verlengde kleurring. De positie van de vlag (op de linker- of rechterpoot, boven, tussen of onder de ringen) is essentiële informatie. De positie en kleur van de vlag, in combinatie met de positie en kleuren van de ringen, vertelt ons waar elke vogel is geringd. De gebruikte kleuren voor zowel ringen als vlag zijn: GEEL, WIT, ROOD en GROEN. BLAUW zal in 2009 voor het eerst gebruikt worden. Voorbeelden van gekleurringde vogels zijn in het panel links op deze pagina te zien. Voorbeelden van de gebruikte kleuren vind u hier.

Wanneer u een gekleurringde vogel bij ons meldt ontvangt u een overzicht van vangstdatum  en –lokatie en eerdere waarnemingen van de betreffende vogel. Op die overzichten staan codes vermeld van letters en een cijfer, bijvoorbeeld: G5YRWG. De eerste letter staat voor de kleur van de vlag (Groen =G) waarbij de kleur in het Engels vermeld wordt (Geel is dus Y van ‘yellow’). Het cijfer geeft de positie van de vlag weer, waarbij:

1. op de linker tibia (boven de "knie")
2. op de rechter tibia (boven de "knie")
3. op de linker tarsus (onder de "knie") boven beide kleurringen
4. op de rechter tarsus (onder de "knie") boven beide kleurringen
5. op de linker tarsus tussen beide ringen
6. op de rechter tarsus tussen beide ringen
7. op de linker tarsus onder beide ringen
8. op de rechter tarsus onder beide ringen

De posities 1 en 2 worden in dit project niet gebruikt. De letters in de combinatie  staan voor de kleuren van de ringen (Y= Geel, R = Rood, W = Wit, G = Groen en B = Blauw) gelezen van boven naar beneden op de linkerpoot en vervolgens de rechterpoot. G5YRWG heeft dus een gele ring boven een rode ring op de linker tarsus met een groene vlag boven de twee ringen. Op de rechter tarsus zitten een witte boven een groene ring.

Wat moet ik melden?

Als u een gekleurringde drieteenstrandloper heeft waargenomen kan u die melden om te weten te komen waar de vogel werd geringd en waar de vogel sindsdien is geweest. Het volgende moet gemeld worden:

• Datum van de waarneming(en)
• Lokatie
• Uw naam en die van eventuele mede-waarnemers
• De waargenomen combinatie van kleurringen (zie: Welke ringen worden gebruikt?)

Het wordt erg gewaardeerd wanneer u ook de volgende informatie verstrekt :

• Tiijd (ongeveer) van de waarneming(en)
• Het aantal drieteenstrandlopers dat u heeft gecontroleerd op kleurringen
• Het totale aantal waargenomen drieteenstrandlopers in het gebied
• Het gedrag van de vogel(s)
• Coördinaten van de lokatie (in graden, bijvoorbeeld: 42°13’N 08°15’W)
• De leeftijd van de vogel (alleen goed mogelijk in juli tot ongeveer half oktober)
• Het kleed (winterkleed, overgangskleed of volledig broedkleed)
• Foto’s van de gekleurringde vogels worden altijd op prijs gesteld!
• Mogelijke opmerkingen (waarneemomstandigheden, wat was de vogel aan het eten, werd de vogel verstoord, enzovoorts)

Zie ook: U kunt helpen !

Waar meld ik gekleurringde drieteenstrandlopers?

Meldingen van gekleurringde drieteenstrandlopers worden erg op prijs gesteld! U kunt ze melden bij de projectleider, bij voorkeur per e-mail:
Jeroen Reneerkens
Animal Ecology Group Centre for Ecological and Evolutionary Studies
University of Groningen
Po Box 14 9750 AA Haren The Netherlands
E-mail: J.W.H.Reneerkens@rug.nl

U ontvangt dan zo snel mogelijk informatie over de datum en lokatie waar de vogel werd gekleurringd en alle eerdere observaties van de betreffende vogel. Als u een in Groenland geringde vogel heeft gezien laten we ook de details over het gezinsleven van de door u waargenomen drieteenstrandloper weten.

Voorkom foute aflezingen!

Voor ons onderzoek is het van cruciaal belang dat we de waarnemingen van gekleurringde drieteenstrandlopers kunnen vertrouwen. We ontvangen liever een paar betrouwbare waarnemingen dan vele waarvan er een paar niet juist zijn! Drieteenstrandlopers zijn snelle renners, het aflezen van de kleurringen kan dus soms erg lastig zijn. De beste manier is de gekleurringde vogel te volgen met de telescoop tot deze stilstaat. Dat is het (vaak korte!) moment waarop te zien is welke ringen boven, beneden en links of rechts zitten. Het kan helpen om een tekeningetje met de posities en kleuren van de ringen in uw veldboekje te maken. Schrijf uw waarnemingen pas op in uw notitieboekje als u er zeker van bent en controleer uw notities in het veld nogmaals. Is wat u dacht dat de rechterpoot was inderdaad de rechterpoot of toch links? Wanneer u niet 100% zeker bent van de waargenomen kleurringcombinatie, laat ons dat dan weten. We realiseren ons dat het moeilijk kan zijn om alle ringen goed te zien en moeten zelf soms ook waarnemingen laten schieten omdat we de code simpelweg niet met zekerheid konden vaststellen. Ook onvolledige combinaties worden op prijs gesteld en ’s winters loont het de moeite later nog eens naar het zelfde gebied terug te gaan: drieteenstrandlopers zijn doorgaans erg plaatstrouw.

De meest gemaakte fout bij het lezen van kleurringen is het verwisselen van de linker en rechterpoot. Links en rechts zijn het links en rechts van de vogel, dus wanneer u de vogel van voren ziet is de poot die u rechts ziet de linkerpoot van de vogel! Een andere regelmatig voorkomende fout is dat twee ringen van dezelfde kleur op dezelfde poot gemeld worden als een enkele ring. Wees u er zich van bewust dat er altijd vier ringen (twee op elke poot) en een vlag op elke vogel van ons project zit en dat ringen dezelfde kleur kunnen hebben. Sommige vogels hebben 4 ringen en de vlag allemaal in dezelfde kleur! Let op dat een enkele drieteenstrandloper al van een metalen ring op de tarsus was voorzien toen wij de vogel (nogmaals) vingen. In die enkele gevallen zit de metalen ring ook op de tarsus, maar nooit samen met een vlag.

Hoeveel drieteenstrandlopers zijn er gekleurringd en waar?

Het aantal gekleurringde drieteenstrandlopers neemt elke maand toe en we krijgen wekelijks meldingen van waarnemingen (in de trekperioden bijna dagelijks). Op 15 maart 2009 zag de lijst er als volgt uit:
In totaal zijn er 1.949 drieteenstrandlopers gekleurringd waarvan 1.405 (72%) minstens eenmaal in het veld is teruggezien. In 2009 zullen er ook op Spitsbergen, Schotland, Frankrijk, Rusland en Kenia drieteenstrandlopers worden voorzien van kleurringen.

Waarom zoveel ringen? Hebben de vogels er geen last van?

Kleurringen zijn felgekleurd en niet bepaald mooi of natuurlijk te noemen. Daarom zou het aantal ringen per vogel beperkt moeten blijven. Echter, om onze onderzoeksvragen goed te kunnen beantwoorden moeten de vogels individueel herkenbaar zijn en een enkele kleurring per jaarklasse en/of gebied volstaat dan niet. In de meeste gebieden met drieteenstrandlopers is minder dan 1% van de vogels gekleurringd, maar die enkele vogels leveren ons prachtige informatie op! Die informatie is bruikbaar voor (en is al vaak, met positief effect, gebruikt) voor de bescherming van wadvogels en hun leefgebieden. Met vier ringen en een vlag kunnen we per vlagkleur 1.536 drietenen individueel herkenbaar maken. Vogels met en zonder kleurringen hebben dezelfde overlevingskansen. Dat is uitgebreid onderzocht bij andere steltlopers en belangrijke informatie omdat we met ons kleurringproject de overlevingskansen willen meten, niet beïnvloeden.

Andere kleurringprojecten

In Europa, Afrika en Azië is dit het enige kleurringproject waarbij vlaggen (kleurringen met een verlenging) gebruikt worden. Er bestaan ook andere projecten waarbij drieteenstrandlopersworden gekleurringd. De ringcombinaties van die projecten verschillen van de onze. Waarnemingen van gekleurringde drieteenstrandlopers van andere projecten kunnen bij de betreffende project-coördinatoren worden gemeld. U kunt die vinden op de volgende website: www.cr-birding.be

Bij twijfel kunnen wij helpen het project en de coördinator te vinden.

Let op! Een paar door ons gekleurringde drieteenstrandlopers hebben hun vlag verloren! We weten om welke individuen het gaat en ontvangen ook graag waarnemingen van die vogels.

Sanderling:

• Inleiding
• Beschrijving
• Achtergrond
• U kunt helpen!
• Meld waarnemingen
• Eigen kleur-ring project starten?
• Links

Foto’s van gekleurringde drieteenstrandlopers

Code=W3YWRY

Code=G5WYGY

Code=G5YRYR